Sağlık Bilimlerinde Örnek Analizler

Vaka 1 — Tıpta uzmanlık tezi: retrospektif dosya taraması

Durum: Bir asistan hekim, ~200 hastalık retrospektif kohortta iki tedavi yaklaşımının komplikasyon oranlarını karşılaştırmak istiyor. Veri, hastane sisteminden Excel'e aktarılmış; eksik alanlar ve tutarsız kodlamalar var (aynı tanının üç farklı yazımı gibi). Danışmanı 'istatistiğe gösterme' aşamasında.

Yaptıklarımız: Ön incelemede kodlamalar standardize edildi, eksik veri deseni incelendi — veri 'gidin düzeltin' denmeden, kendimiz temizleyerek analize hazır hâle getirildi. Tanımlayıcı istatistiklerin ardından gruplar ki-kare ve Mann-Whitney U ile karşılaştırıldı; komplikasyonu yordayan faktörler için yaş, komorbidite ve tedavi tipinin girildiği çok değişkenli lojistik regresyon kuruldu, sonuçlar OR ve %95 GA ile raporlandı.

Sonuç: Tez formatında Tablo 1 (karakteristikler), karşılaştırma tabloları ve regresyon tablosu; her testin gerekçesi yazılı. Asistan, jüride 'neden lojistik regresyon?' sorusunu rapordaki gerekçeyle yanıtladı.

Vaka 2 — Diş hekimliği: gözlemciler arası uyum

Durum: Bir diş hekimliği uzmanlık öğrencisi, iki gözlemcinin panoramik radyografilerde aynı sınıflamayı ne ölçüde tutarlı uyguladığını raporlamak zorunda; dergi ayrıca gözlemci içi tekrarlanabilirlik istiyor.

Yaptıklarımız: Sınıflama sıralı olduğu için ağırlıklı kappa seçildi (nominal olsaydı standart Cohen kappa kullanılacaktı); gözlemci içi uyum için aynı gözlemcinin iki okuma seansı karşılaştırıldı. Kappa değerleri %95 güven aralıklarıyla ve Landis-Koch yorum ölçütleriyle raporlandı.

Sonuç: Yöntem bölümüne hazır uyum analizi paragrafı + tablo. Dergiye ilk gönderimde istatistik yönünden sorunsuz geçti.

Vaka 3 — Hemşirelik: ölçek uyarlama çalışması

Durum: Bir hemşirelik doktora öğrencisi, yurt dışında geliştirilen bir ölçeğin Türkçe formunun geçerlik-güvenirliğini ~300 kişilik örneklemde test ediyor. 'AFA mı DFA mı, ikisi de mi?' sorusuyla geldi.

Yaptıklarımız: Orijinal faktör yapısı belli olduğundan doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile başlandı; uyum indeksleri (CFI, TLI, RMSEA, SRMR) eşik değerleriyle birlikte raporlandı. Model uyumu sınırda kalan maddeler için modifikasyon önerileri değerlendirildi. Güvenirlik için Cronbach alfa ve madde-toplam korelasyonları, ayrıca alt boyutlar arası korelasyonlar hesaplandı.

Sonuç: Geçerlik-güvenirlik bölümü tablolarıyla hazır; hangi uyum indeksinin neden raporlandığı gerekçeli. Çalışma alan dergisine kabul edildi.

Vaka 4 — Psikoloji: ön test-son test deneysel desen

Durum: Bir psikoloji yüksek lisans öğrencisi, geliştirdiği müdahale programının kaygı düzeyine etkisini deney-kontrol gruplu ön test-son test deseniyle inceliyor (grup başına ~30 kişi). İlk planı 'dört kez t-testi yapmak'tı.

Yaptıklarımız: Çoklu t-testinin Tip I hatayı şişireceği anlatıldı; doğru model olarak 2x2 karma desen ANOVA (grup x zaman etkileşimi) kuruldu. Normallik ve varyans homojenliği kontrol edildi, etkileşim etkisi kısmi eta-kare ile raporlandı, anlamlı etkileşim basit etkiler analiziyle çözümlendi.

Sonuç: Müdahalenin etkisi tek bir etkileşim etkisiyle, grafikle görselleştirilmiş şekilde raporlandı. Öğrenci savunmada deseni kendisi anlatabilecek düzeyde soru-cevap desteği aldı.

Vaka 5 — Dergi revizyonu: ROC ve kesim noktası talebi

Durum: Bir araştırma grubunun makalesi 'major revision' aldı; hakem, biyobelirtecin tanısal performansı için ROC analizi, optimal kesim noktası ve çoklu karşılaştırma düzeltmesi istiyor. Dönüş süresi 30 gün.

Yaptıklarımız: ROC eğrisi çizildi, AUC %95 güven aralığıyla hesaplandı, Youden indeksiyle optimal kesim noktası ve bu noktadaki duyarlılık-özgüllük raporlandı. İkincil karşılaştırmalara Bonferroni düzeltmesi uygulandı. Hakem mektubunun istatistik maddelerine madde madde teknik yanıt yazıldı.

Sonuç: Revizyon tek turda kapandı; makale kabul edildi. Grup, sonraki çalışmasının analiz planını baştan bizimle kurdu.

Bu vakaların ortak noktaları

• Hiçbiri 'hazır analiz bilgisi' ile gelmedi — araştırma sorusu ve veri yeterli, yöntemi biz belirledik

• Her raporda test seçiminin gerekçesi yazılı — savunma ve hakem sorularına hazır

• Analizin kendisi çoğunlukla 15 dakikada tamamlandı, raporlar aynı gün — saatler hatta dakikalar içinde — teslim edildi; toplam süreyi eksik-düzeltme gibi iteratif adımlar belirledi

• Teslimat sonrası soru-cevap desteğiyle süreç savunma/kabul aşamasına kadar sürdü